TRAGICZNOŚĆ

I TRAGEDIA

GRECY

A

HOWARD BARKER

- DRAMATY,

SPEKTAKLE

I TEORIA

.

((

Howard Barker – urodzony w 1946 roku w Londynie, mieszkający w Brighton, najwybitniejszy dramaturg teatru angielskiego i światowego teatru, powszechnie uznawany za godnego następcę Williama Shakespeare’a. Jest autorem ok. pięćdziesięciu sztuk teatralnych, scenariuszy oraz poematów. Jest także autorem niezwykłych manifestów teatralnych i książek o teatrze oraz twórcą zespołu teatralnego „ The Wrestling School” i głównym reżyserem wielu produkcji swojego teatru. Jest także malarzem i grafikiem, autorem wielu ciekawych prac plastycznych.

Do jego najważniejszych sztuk należą m.in.: „Zamek” uznany za „przerażające” arcydzieło po premierze w Royal Shakespeare Company; „Kobiety strzeżcie się kobiet” wspólnie napisanych z Thomasem Middletonem – XVII-to wiecznym dramaturgiem, współpracownikiem Szekspira przy „Makbecie”; „Zwycięstwo” granym także w Polsce we Wrocławiu z Danutą Stenką w głównej roli; „Sceny z egzekucji” powstałym jako słuchowisko, zdobywcy Prix Italia, premiera teatralna odbyła się w 1990 roku w Almeida Theatre, a głównej roli zagrał Glena Jackson, ostatnio premiera „Scen z egzekucji” odbyła się w National Theatre w Londynie z Fiona Shaw w głównej roli, w Polsce spektakl był reżyserowany przez Andrzeja Pawłowskiego w Teatrze Słowackiego w Krakowie z Ewą Dałkowską i w Teatrze Ateneum w Warszawie z Ewą Wiśniewską oraz w 2022 roku w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku w reżyserii Adama Orzechowskiego; „Możliwości” w Teatrze Drama oraz wiele innych świetnych spektakli „ Bite of the Night”, „Hated Nightfall”, „Gertruda – the Cry”, „Ursula”, „ The Ecstatic Bible”, „Uncle Vania”, „Judith”, „”Brutopia”, „ The Europeans” i wiele innych. W Teatrze Telewizji TVP powstała wczesna sztuka Barkera „ Bohaterowie pracy” w reżyserii Jerzego Zalewskiego. Jest zdobywcą wielu nagród, a jego twórczość jest i trudna, i fascynująca.

Jest też twórcą inspirujących manifestów teatralnych „49 kwestii w sprawie Teatru Tragicznego”, „Szanować publiczność” i „ Teatru Katastrofy”, które artykułują nową koncepcję dramatu i teatru – powrotu do źródeł greckiej tragedii we współczesnych warunkach.

HOWARD BARKER

Wywiad z Howardem Barkerem w Polsce z roku 1991. Film z polskim lektorem.

WYWIAD

źródło: Drama kanał

A modern adaptation by Howard Barker at the Royal Court Theatre in 1986, in which the first two-thirds of Middleton’s play were preserved but the ending was entirely revamped; among other changes, Sordido rapes Bianca before her wedding. Barker stated that he was rejecting Middleton’s Jacobean Puritanism, writing in his programme note that “Middleton says lust leads to the grave. I say desire alters perception … Middleton knew the body was the source of politics. He did not know it was also the source of hope.”

WOMEN

BEWARE

WOMEN

Wywiad z Howardem Barkerem w Polsce 1991 + krótkie fragmenty sztuk Barkera TV – po polsku

WYWIAD

źródło: Drama kanał

Urodzony w 1946 roku, zamieszkały w Brighton, autor ponad 50 sztuk teatralnych, manifestów artystycznych scenariuszy filmowych i telewizyjnych, jest jednym z najwybitniejszych współczesnych światowych zawodowych dramaturgów. Zapewne już dawno zostałby uznany za najwybitniejszego, gdyby nie fakt, że krytycy, nie potrafiąc sobie poradzić z określeniem znaczenia i rodzaju jego twórczości, nie przylepili jej etykietki “kontrowersyjne”.

Do Polski jako pierwsza, w 1985 roku, dotarła sztuka “Victory. Choices in Reaction”. Nie udało się jej wtedy (wtedy zaraz po stanie wojennym!) wystawić, co miałoby wówczas duży sens, bo jej treścią są rozmaite zachowania ludzi po upadku rewolucji; a jej polska prapremiera miała miejsce w 2003 roku we Wrocławiu. Zaraz potem sprowadziłem z Londynu “wstrząsające arcydzieło” (to określenie angielskich krytyków, którzy jednym głosem, ze strachu, nie uznali dramatu za najlepszą sztukę roku 1985, nagrodę otrzymała wtedy jakaś trzeciorzędna farsa, o której dziś już nikt nie pamięta) “The Castle”, sztukę, która grana była z wielkim sukcesem niemal we wszystkich krajach Europy i wielu miastach Ameryki i Australii.

Wraz z “The Castle” otrzymałem inny niezwykły dramat “Scenes from an Execution”, za który Barker otrzymał w 1985 bardzo ważną międzynarodową nagrodę Prix d’Italia. Do otrzymania tej nagrody, obok autora, przyczyniła się Glenda Jackson, grając wyśmienicie postać Galactii w radiowej wersji sztuki, a następnie powtórzyła sukces w teatralnej inscenizacji w londyńskim Almeida Theatre (n.b. sztuka ta napisana została w reakcji na wojnę o Falklandy, między Anglią a Argentyną w 1982 roku , a jej fabuła toczy się w XVII wiecznej Wenecji po bitwie pod Lepanto). (…)

KIM JEST

HOWARD BARKER

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z zarysem sylwetki Howarda Barkera

źródło: Andrzej Pawłowski

VICTORY

CHOICES

IN REACTION

Howard Barker (ur. 28 czerwca 1946, Londyn, Wielka Brytania)
Angielski dramatopisarz, poeta, teoretyk teatru, reżyser, malarz; autor dramatów, sztuk telewizyjnych, słuchowisk radiowych, libretta operowego i kilku tomów poezji. Syn Sydneya Charlesa i Georginy Irene Carter Barker; w 1968 skończył historię na Sussex University. W 1970 roku na małej scenie Royal Court Theatre odbyła się prapremiera jego debiutanckiego dramatu “Cheek” (Policzek). Rok później Barker otrzymał stypendium Arts Council; w latach 1974-75 był rezydującym dramaturgiem w Open Space Theatre. W 1972 roku dramatopisarz ożenił się z Sandrą Mary Law.
W “Cheek” autor zajmuje się rozdźwiękiem między młodzieńczymi fantazjami i rzeczywistością, budzącą się seksualnością, mizoginią, a także kapitalistycznym wyzyskiem. Krytycy zarzucali debiutanckiej sztuce Barkera sentymentalizm i wtórność wobec Edwarda Bonda, Donalda Howartha, Keith Waterhouse i Willisa Halla; odkryli także pokrewieństwo z “Hamletem”. ( …)

HOWARD BARKER

TWÓRCZOŚĆ

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z biografią Howarda Barkera

źródło: Andrzej Pawłowski

Program z premiery „Scen z egzekucji”

1990, Almeida Theatre, Londyn

SCENY

Z EGZEKUCJI

1990

THE CASTLE

AND

SCENES

FROM AN

EXECUTION

Reportaż z próby w Teatrze Ateneum „ Sceny z egzekucji” Howarda Barkera

Warszawa 1995 TVP3

SCENY

Z EGZEKUCJI

1995

źródło: Drama kanał

SCENY

Z EGZEKUCJI

1995

Kim właściwie jest Galactia, czyli nie tylko o weneckim malarstwie i nie tylko o malarstwie

To pytanie zadaje sobie każdy czytelnik i widz dramatu Howarda Barkera “Sceny z egzekucji” (ang.”Scenes from an Execution”1985).

Nie trzeba być historykiem sztuki, by zgadnąć, że nikt nic nie wie o wielkiej weneckiej malarce Annie Galactia, która namalowałaby obraz “Bitwa pod Lepanto”. Owszem są na świecie co najmniej trzy obrazy tej sławnej bitwy, jeden z nich znajduje się nawet w galeriach Wawelu, żaden z nich jednak nie stał się “…największym wydarzeniem, jakie poznał świat” – jak określił tę bitwę Cervantes, jej uczestnik. Co ciekawe, jest nawet bardzo luksusowe, hiszpańskie brandy “Lepanto”, ale wielkiej weneckiej malarki Anny Galactii, twórcy niezwykłego obrazu bitwy, nie ma i nigdy nie było. Bo też i Howardowi Barkerowi, twórcy tej niebanalnej postaci, nie chodziło wcale o opisanie historii, lecz o stworzenie historii, dzięki której można więcej opowiedzieć i o historii, i o współczesności ludzkich doświadczeń.

GALACTIA

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z artykułem o Annie Galactia

źródło: Andrzej Pawłowski

Sceny z egzekucji ( Scenes from an Execution)

 

Autor: Howard Barker

Przekład: Maria Zborowska

Prapremiera polska: 24 października 1992, reż. Andrzej Pawłowski, Teatr Słowackiego, Kraków

Premiera warszawska: 1 grudnia 1995, reż. Andrzej Pawłowski, Teatr Ateneum, Warszawa

Premiera gdańska: 12 marca 2022, przekład (?) Małgorzata Semil, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże, Gdańsk

Czas akcji: przełom XVI i XVII wieku kilka lat po Bitwie pod Lepanto (1571), największej bitwie morskiej w dziejach (liczne anachronizmy uniwersalizujące temat np. wiele aluzji do bitwy o Falklandy w latach 80-tych XX wieku). Miejsce akcji: Wenecja.
Obsada: 8 ról męskich, 4 role kobiece oraz epizody. Dramat w dwudziestu scenach.
Współczesny dramat w historycznym kostiumie.

 

Galactia jest sławną i wybitną, choć kontrowersyjną wenecką malarką. Jest kobietą silną, odważną, obdarzoną temperamentem, bezkompromisową (“Gdybyś umiała malować współczucie, Kościół by cię poparł, z gdybyś umiała malować chwałę, miałabyś poparcie państwa. Ale ty nikogo nie zadowolisz”). Chociaż nie jest konformistką, nie jest naiwna. (“…będę paktowała z władzą, bo muszę. W razie potrzeby będę podlizywać się doży, bo on ma władzę. Nie jestem całkowitą idiotką i lubię jeść i pić”).

Jest bez reszty oddana sztuce – gotowa pracować w chłodzie i smrodzie ( męskim) w Arsenale, jeśli tego wymaga dobro płótna, którego wymiary są ogromne. ( …)

Tekst redakcji Encyklopedii Teatru Polskiego poprawiony i uzupełniony przez A. Pawłowskiego

SCENY

Z EGZEKUCJI

STRESZCZENIE

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

ze streszczeniem sztuki “Sceny z Egzekucji”

źródło: Andrzej Pawłowski

Sceny z egzekucji Howarda Barkera w Teatrze Wybrzeże, mówi reżyser spektaklu, Adam Orzechowski.

SCENY

Z EGZEKUCJI

2022

źródło: PomorzeKultury

Sceny z egzekucji Howarda Barkera w Teatrze Wybrzeże (fragmenty spektaklu z próby medialnej)

 

Premiera: 4.03.2022, godz. 19.00 Miejsce: Scena Malarnia, Teatr Wybrzeże Howard Barker Przekład: Małgorzata Semil Reżyseria: Adam Orzechowski Dramaturg: Radosław Paczocha Scenografia i kostiumy: Magdalena Gajewska Muzyka: Marcin Nenko Projekt plakatu: Małgorzata Krefta W spektaklu występują: Magdalena Boć, Agata Bykowska, Magdalena Gorzelańczyk, Grzegorz Gzyl, Janek Napieralski, Paweł Pogorzałek, Cezary Rybiński, Jarosław Tyrański. Asystent reżysera: Janek Napieralski Inspicjent: Jerzy Kosiła.

 

Władze XVI-wiecznej Republiki Weneckiej zlecają malarce Galactii namalowanie obrazu uwieczniającego zwycięstwo nad Turkami w bitwie pod Lepanto, tyle że wizja artystki diametralnie różni się od oczekiwań Doży i Kościoła. Władze pragną dzieła sławiącego triumf Wenecji, afirmację władzy, szlachetność dowódców i poświęcenie żołnierzy, a Galactia postrzega bitwę jako krwawą rzeź, za którą odpowiadają szafujący ludzkim życiem rządzący, co wystawia jej dzieło na cenzuralne zakusy władzy, a ją samą na bolesne konsekwencje. Sztuka cenionego i utytułowanego, choć praktycznie nieznanego u nas brytyjskiego dramatopisarza, konfrontuje burzliwe relacje między sztuką i polityką, między osobistymi ambicjami a odpowiedzialnością moralną, między wizją mecenasa i autonomią artysty i pomimo historycznych realiów brzmi niezwykle współcześnie.

SCENY

Z EGZEKUCJI

FRAGMENTY

2022

źródło: PomorzeKultury

ARGUMENTS

FOR A THEATRE

Howard Barker – Manifest “49 kwestii w sprawie teatru tragicznego”, ok. 1986

 

(…) Oficjalny socjalizm wymiera w naszych czasach. Kiedy opozycja traci siłę polityczną musi zakorzenić się w sztuce.

 

Skończyły się czasy satyry. W państwie rządów autorytarnych nie można już uprawiać satyry. Staje się ona kulturą zredukowaną do grania na łyżkach. Makler śmieje się, a satyryk gra na łyżkach.

 

Sztuką państwa autorytarnego jest musical.

 

Stan wpływów stał się nowym cenzorem. Księgowy zaciera ręce, gdy teatr jest pełny.

 

Zadeklarowany socjalista również łaknie pełnej widowni. Lecz pełnej po co?

 

W epoce kokietowania mas, artysta postępowy to taki, który nie boi się ciszy.

 

Śmiech (skowyt ) widzów poszukujących w teatrze tylko wspólnoty ( jedności) w rozrywce jest głosem ich rozpaczy.

 

W złych czasach śmiech jest chrzęstem strachu. – Jakże trudno jest siedzieć na ucichłej widowni teatru.

 

Są cisze i cisze. Podobnie jak kolor czarny, cisza ma różne odcienie

 

Cisza konieczności jest największym osiągnięciem aktora i dramatopisarza. (…)

MANIFEST

49 KWESTII

W SPRAWIE

TEATRU

TRAGICZNEGO

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z Manifestem Barkera

5 Fragmentów z „Możliwości” Howarda Barkera.

MOŻLIWOŚCI

FRAGMENTY

źródło: Drama kanał

Howard Barker: An Introduction Dr Cynthia Lawford.

 

A recording of a short pre-show lecture given by resident academic, Dr Cynthia Lawford introducing Barker and his work before the performance of ‘Lot and his God’ at The Print Room

WPROWADZENIE

DO

TWÓRCZOŚCI

BARKERA

źródło: The Coronet Theatre

Howard Barker – Manifest “Szanować publiczność”.

 

W nieco późniejszym kolejnym manifeście “Szanować publiczność” Howard Barker dodaje:

 

Oczywiste, że teatr angielski przeżywa kryzys. Oczywiste również, że kryzys ów jest odzwierciedleniem kryzysu liberalnej inteligencji, której własnością jest teatr. Jest to kryzys intelektualny. Na pytanie „ Jaki teatr chcielibyśmy mieć ?” najlepiej jest odpowiedzieć zaczynając od tego „ Jaką publiczność chcielibyśmy mieć ?” Boimy się naszej publiczności tak, jak kiepski nauczyciel boi się swojej klasy.

 

To słowo wkradło się do naszego słownika : Świętowanie. Nie wiemy jednak, cóż takiego mamy świętować – choćby z tej przyczyny, że nieraz nie ma czego świętować. Stworzony przez nas teatr niczego nie świętuje, choć często rozbrzmiewa w nim śmiech. Śmiech wydaje się manifestacją solidarności, ale częściej bywa oznaką podporządkowania. Publiczności potrzebne jest doświadczenie bólu, a nie pogardy. Tymczasem mamy teatr pogardy, przebrany za komedii-

 

Teatr liberalny pragnie pouczać. Zawsze chce pouczać, bo w ten sposób radzi sobie z sumieniem. Ale w pouczenia te nikt nie wierzy, nawet ci, którzy im przyklaskują. Stoimy wobec głębokiej sprzeczności, ponieważ publiczność oklaskuje coś, w co już szczerze nie wierzy.

 

Nowy teatr nie będzie się wstydził braku pouczającej ideologii. Nie będzie czuł się związany przeżywanym życiem, ani nie będzie powodowany dziennikarskim impulsem przedstawiania warunków bytowania. Nowy teatr nie będzie nikogo agitował za wolnością. Będzie zapraszał do pytania, czym jest wolność.

 

Teatr szanujący swoją publiczność będzie wymagał od autorów, by pisząc ryzykowali sumieniem, ponieważ artystom płaci się za to, aby myśleli twórczo, czyli niebezpiecznie.

Są badaczami wyobraźni i tego publiczność od nich oczekuje. Jeśli myślą bezpiecznie, jaką to ma wartość ? Czy zapłaciłbyś 10 funtów, żeby usłyszeć o czymś, o czym i tak już wiesz ?

To złodziejstwo. (…)

MANIFEST

SZANOWAĆ

PUBLICZNOŚĆ

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z Manifestem Barkera

WYBRANE

SZTUKI

HOWARDA

BARKERA

Scenes with Mr. McDiarmid from “Refuse to Dance: The Theatre of Howard Barker” (1986), the documentary about the works of playwright Howard Barker.

 

0:00 McDiarmid reads Don’t Exaggerate, snippets of Barker’s poems 4:56 Scene from Downchild / McDiarmid in the role of a Gossip Columnist 6:41 Scenes from The Castle / McDiarmid in the role of Stucley, a knight 11:09 McDiarmid reflects on Barker’s writing.

 

“Refuse to Dance: The Theatre of Howard Barker” is a documentary with extracts from performances from the Royal Shakespeare Company’s 1985 season, and comment from actors, directors and critics. Scenes from the documentary don’t belong to me and have been uploaded for entertainment purposes only.

REFUSE TO DANCE:

THE THEATRE OF

HOWARD BARKER

1986

Manifest Teatr tradycyjny a Teatr katastrofy

 

Teatr Katastrofy przyjmuje za pierwszą zasadę ideę, że sztuka nie musi być „strawna”. Ma być raczej drażniąca świadomość, jak ziarnko piasku w skorupie ostrygi.

TEATR TRADYCYJNY –  HUMANISTYCZNY

 

Wszyscy znają te same prawdy o świecie.

 

Śmiejąc się na widowni czujemy jedność.

 

Sztuka musi być niezbyt skomplikowana.

 

Dowcip ozdabia pouczenia.

 

Aktor/-ka jest podobną osobą do autora i widza.

 

Przedstawienie musi być zrozumiałe.

 

Świętujemy naszą jedność na widowni.

 

Krytyk jest po naszej stronie.

 

 

Ważne jest wytłumaczenie.

 

Publiczność jest pouczona i wraca do domu uspokojona i usatysfakcjonowana.

TEATR KATASTROFY

 

Tylko czasami się zgadzamy.

 

Śmiech skrywa strach lub trwogę.

 

Sztuka jest problemem do rozwiązania.

 

Nie ma pouczeń.

 

Aktorstwo jest innym rodzajem sztuki.

 

Publiczność nie musi pojmować wszystkiego; podobnie jak i autor.

 

Kłócimy się, by kochać.

 

Krytyk musi cierpieć jak wszyscy inni.

 

Ważna jest Sztuka.

 

Publiczność jest zdumiona
i wraca do domu zaniepokojona.

MANIFEST

TEATR 

KATASTROFY

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z Manifestem Teatr Katastrofy

Howard Barker’s Blok/Eko by The Wrestling School theatre Co. at Northcott Theatr

Extracts from Blok/Eko by Howard Barker May 2011
A ful length theatre production produced by The Wrestling School theatre Co. in a co-production with Exeter Northcott and Exeter University Drama Department

BLOK/EKO

2011

źródło: thewrestlingschool

Howard Barker o NiewinnoścI.

INNOCENCE

CHRONOLOGIA

TWÓRCZOŚCI

1970-2005

PDF

Link do pobrania dokumentu PDF

z chronologią twórczości Barkera

źródło: The Guardian

“Niemożliwe jest – teraz, w tym momencie długiej drogi ludzkiej kultury – uniknięcie poczucia, że ból nie jest koniecznością; że nie jest ani przypadkiem, ani wadą rozwojową, ani złośliwością, ani nieporozumieniem, że jest integralną częścią ludzkiego charakteru zarówno w jego zadawaniu jak i w doznawaniu cierpienia, ten straszny sens tylko tragedia potrafi wyartykułować i będzie nadal artykułować, a czyniąc to, uczynić pięknym…”

 

Teksty Barkera są skonstruowane z założeniem, że teatr jest koniecznością w społeczeństwie, miejscem dla wyobraźni i spekulacje moralne, nie ograniczone wymogami realizmu ani żadnymi ideologiami. Barker opisuje swoją pracę terminem Teatr Katastrofy. W swej pracy Barker nie podejmuje próby zaspokojenia żądania jasności lub zwodniczej prostoty pojedynczego “komunikatu”. Każdy spektakl jest jak publiczne wyzwanie, w którym aktorzy i publiczność są zainspirowani do znalezienia znaczenia i odczytania go z wielu możliwych interpretacji.

BÓL

Wykład Andrzeja Pawłowskiego o twórczości Howarda Barkera.

O

BARKERZE

źródło: Drama kanał