Teoria Czystej Formy Staniaława Ignacego Witkiewicza

Twórczość Witkacego miała głębokie „zakorzenienie” : w jego poglądach społecznych, filozoficznych i estetycznych. Jego koncepcja sztuki i twórczości, „ z ducha” awangardowa, miała na celu zerwanie z realizmem i psychologizmem, szczególnie w czasach jak mówił „ powszechnego zbydlęcenia” tj. ucieczki od głębokiego przeżywania i poszukiwania Uczuć Metafizycznych w życiu społecznym oraz powszechnie, a powierzchownie, uznawanego wszelkiego typu realizmu i pragmatyzmu.

Witkacy pragnął sztuce przywrócić jej wartość głębokiego odczuwania poprzez świadomą konstrukcję, kompozycję artystyczną , Czystą Formę właśnie – wzbudzającą u widza uczucia metafizyczne, metafizyczny niepokój, czyli jak to nazywał : odczuwanie „Tajemnicy Istnienia jako jedności w wielości wszelkich elementów konstrujących nasze Istnienie Poszczególne wobec całości Istnienia ( czyli niepowtarzalnej jakościowo Jednostki ( człowieka, ja) wobec całości Istnienia, czyli życia ( bytu)”.

Zadaniem artysty jest więc tworzenie dzieł Czystej Formy poprzez odpowiednią kompozycję dzieła sztuki, w celu wzbudzenia u widza poczucia wyjątkowości jego bycia w świecie w obliczu odczuwanego metafizycznego niepokoju wobec całości Istnienia i jego Tajemnicy. Witkacy zauważa, że nie każde dzieło sztuki posiada te ( ontologiczne) właściwości, tylko dzieła wybitne zbliżają się do Czystej Formy i potrafią wywoływać opisane tu efekty, co nie oznacza, że nie należy dążyć do ich realizacji dla przywrócenia pożądanego harmonijnego rozwoju jednostki i społeczeństwa. I to jest prawdziwe zadanie wartościowej sztuki, także w teatrze.